Perfect Pitch (Tai nghe tuyệt đối) là gì và luyện tập được không?

Bạn đã bao giờ ngưỡng mộ một người có thể nghe bất kỳ âm thanh nào và gọi tên chính xác nốt nhạc của nó chưa? Đó chính là Perfect Pitch – tai nghe tuyệt đối với khả năng đặc biệt trong âm nhạc. Liệu đây là năng khiếu trời cho hay một kỹ năng có thể rèn luyện? Bài viết này sẽ giải đáp rõ ràng và hướng dẫn bạn các phương pháp phát triển cảm âm hiệu quả.

Khái niệm Perfect Pitch và Relative Pitch

Perfect Pitch (Tai nghe tuyệt đối) là gì?

Perfect Pitch, hay còn gọi là Absolute Pitch (AP) hoặc cảm âm tuyệt đối, là khả năng xác định chính xác cao độ của một nốt nhạc vang lên mà không cần bất kỳ âm thanh tham chiếu nào.

Hãy tưởng tượng bạn nghe tiếng còi xe và biết ngay đó là nốt Sol, hoặc tiếng chuông cửa là nốt Si giáng. Khả năng này diễn ra gần như tức thì, giống như cách chúng ta nhận biết màu xanh hay màu đỏ. Một số thiên tài âm nhạc như Mozart hay các nghệ sĩ đương đại như Mariah Carey được cho là sở hữu khả năng đặc biệt này. Đây chính là một trong những khả năng rất có ích cho quá trình học nhạc cụ như piano, guitar,…

Relative Pitch (Cảm âm tương đối) là gì?

Relative Pitch, hay cảm âm tương đối, là khả năng nhận biết một nốt nhạc bằng cách so sánh nó với một nốt tham chiếu đã biết. Ví dụ, nếu bạn được nghe một nốt Đô, bạn có thể xác định được các nốt tiếp theo là Sol, Mi, La,… dựa trên mối quan hệ về quãng (khoảng cách cao độ) với nốt Đô đó.

Đây là kỹ năng nền tảng và cực kỳ quan trọng mà hầu hết mọi nhạc sĩ đều có thể rèn luyện được. Relative Pitch chính là chìa khóa giúp bạn chơi nhạc theo tai, hòa âm và ứng tấu một cách linh hoạt.

Sự khác biệt cơ bản giữa Perfect Pitch và Relative Pitch

Để dễ hình dung, chúng ta có thể so sánh hai khả năng này qua bảng dưới đây:

Tiêu chí	Perfect Pitch (Cảm âm tuyệt đối)	Relative Pitch (Cảm âm tương đối)
Bản chất	Nhận biết cao độ một cách độc lập	Nhận biết cao độ dựa trên so sánh
Yêu cầu nốt tham chiếu	Không cần	Bắt buộc phải có
Nguồn gốc	Chủ yếu được cho là bẩm sinh hoặc hình thành từ rất sớm	Hoàn toàn có thể học và rèn luyện
Mức độ phổ biến	Rất hiếm (khoảng 1/10.000 người)	Rất phổ biến ở người học nhạc
Ứng dụng chính	Xác định nhanh tông, nốt bất kỳ	Chơi theo tai, hòa âm, ứng tấu, chuyển tông

Perfect Pitch là bẩm sinh hay có thể rèn luyện?

Quan điểm truyền thống và kết quả từ các nghiên cứu khoa học

Quan điểm cũ thường cho rằng Perfect Pitch là một món quà bẩm sinh, không thể luyện tập. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khoa học gần đây đã chỉ ra rằng, dù khó khăn hơn, người trưởng thành vẫn có thể rèn luyện và cải thiện đáng kể trí nhớ âm thanh (auditory memory) để tiến gần hơn đến khả năng này thông qua các phương pháp luyện tập chuyên sâu và kiên trì.

Tiềm năng phát triển ở trẻ em và người trưởng thành

Trẻ em, đặc biệt là dưới 7 tuổi, được xem là đang trong “giai đoạn vàng” để phát triển cảm âm. Do sự linh hoạt của não bộ, việc tiếp xúc với âm nhạc có cao độ chuẩn xác từ sớm giúp trẻ có khả năng hình thành Perfect Pitch một cách tự nhiên hơn.

Với người lớn, quá trình này đòi hỏi sự nỗ lực và phương pháp đúng đắn. Dù không dễ dàng đạt được Perfect Pitch hoàn hảo, việc luyện tập chắc chắn sẽ giúp bạn củng cố và nâng cao khả năng cảm âm tương đối lên một tầm cao mới. Từ kinh nghiệm tư vấn cho nhiều phụ huynh, chúng tôi nhận thấy việc cho trẻ tiếp xúc với một cây đàn piano chất lượng, được lên dây chuẩn từ sớm tạo ra một lợi thế rất lớn cho sự phát triển tai nghe âm nhạc.

Tầm quan trọng của cảm âm trong âm nhạc

Vai trò đối với thanh nhạc và nhạc công

Một thính giác âm nhạc tốt là kỹ năng sống còn đối với bất kỳ ai theo đuổi âm nhạc một cách nghiêm túc.

• Với người hát: Cảm âm giúp hát đúng cao độ, không bị chênh phô, và dễ dàng hòa giọng với ban nhạc hoặc bè phối.
• Với nhạc công: Kỹ năng này giúp chơi đúng nốt trong bản nhạc, dễ dàng ứng tấu (improvisation), và hòa tấu ăn ý với các nhạc công khác.

Lợi ích khi học và chơi đàn piano

Đàn piano được xem là công cụ lý tưởng để rèn luyện cảm âm bởi hệ thống cao độ đã được chuẩn hóa và trực quan. Mỗi phím đàn tương ứng với một nốt nhạc có cao độ cố định, tạo ra một hệ quy chiếu đáng tin cậy.

Thực hành trên đàn piano giúp bạn:

• Cải thiện khả năng sight-reading (thị tấu – nhìn bản nhạc và chơi ngay lập tức).
• Dễ dàng nhận diện các loại hợp âm và giai điệu.
• Phát triển nền tảng vững chắc cho việc sáng tác và hòa âm.

Hiệu quả của quá trình này phụ thuộc rất lớn vào chất lượng âm thanh của cây đàn. Một cây đàn piano cơ được lên dây chuẩn hoặc một cây piano điện có nguồn âm thanh (sound engine) trung thực sẽ là nền tảng vững chắc nhất cho đôi tai của bạn.

Các phương pháp phát triển khả năng cảm âm hiệu quả

Luyện tai (Ear-training) cơ bản

Ear-training là những bài tập được thiết kế đặc biệt để rèn luyện tai nghe. Bạn có thể bắt đầu với:

• Nhận diện quãng: Tập nghe và phân biệt khoảng cách giữa hai nốt nhạc (quãng 2, quãng 3, quãng 5,…).
• Nhận diện hợp âm: Phân biệt màu sắc của các hợp âm cơ bản như hợp âm trưởng (vui tươi) và hợp âm thứ (buồn).
• Nhận diện thang âm: Nghe và xác định các loại thang âm (scale) khác nhau.

Thực hành thường xuyên với nhạc cụ (đặc biệt là đàn piano)

Không có gì thay thế được việc luyện tập đều đặn trên một nhạc cụ có cao độ chuẩn. Một cây đàn piano cơ, nhất là các dòng piano upright hoặc grand bị sai dây hoặc một cây đàn piano điện kém chất lượng có thể tạo ra những nhận thức sai lệch về âm thanh, ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình luyện tập.

Từ góc độ kỹ thuật, chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng để việc luyện tập cảm âm đạt hiệu quả cao nhất, việc lên dây đàn piano cơ định kỳ hoặc lựa chọn một cây piano điện có hệ thống âm thanh đáng tin cậy là yếu tố không thể bỏ qua. Nó đảm bảo những gì bạn nghe là chuẩn xác, từ đó xây dựng một “thư viện” âm thanh đúng đắn trong trí nhớ.

Luyện tập Sight-singing và Sight-reading

Sight-singing (xướng âm) là kỹ năng nhìn vào bản nhạc và hát đúng cao độ nốt nhạc. Cùng với sight-reading (thị tấu), đây là bài tập tuyệt vời giúp củng cố mối liên kết giữa ký hiệu nốt nhạc trên giấy và âm thanh thực tế trong tai bạn.

Nghe nhạc chủ động và kiên trì

Hãy thay đổi thói quen từ nghe nhạc thụ động sang chủ động. Khi thưởng thức một bài hát, hãy thử tập trung phân tích giai điệu chính, dò tìm các nốt trong câu hát hoặc cố gắng nhận ra vòng hợp âm. Sự kiên trì và luyện tập đều đặn mỗi ngày, dù chỉ 15-20 phút, chính là chìa khóa dẫn đến thành công.

Giải đáp thắc mắc thường gặp về cảm âm

Perfect Pitch có phải là yếu tố tiên quyết để trở thành nhạc sĩ giỏi?

Không. Rất nhiều nhạc sĩ vĩ đại không sở hữu Perfect Pitch. Kỹ năng quan trọng và cần thiết hơn đối với hầu hết mọi người là Relative Pitch (cảm âm tương đối), vì nó giúp họ hiểu được mối quan hệ giữa các nốt nhạc – nền tảng của giai điệu và hòa âm.

Có ứng dụng nào giúp kiểm tra hoặc luyện tập Perfect Pitch không?

Có, có rất nhiều ứng dụng luyện tai (ear training) trên điện thoại có thể giúp bạn. Một số ứng dụng phổ biến bao gồm “Perfect Ear”, “Toned Ear”, hay “Functional Ear Trainer”, cung cấp các bài tập từ nhận diện quãng, hợp âm đến rèn luyện trí nhớ âm thanh.

Học đàn piano từ sớm có giúp phát triển Perfect Pitch không?

Học đàn piano từ sớm có giúp phát triển Perfect Pitch không? Có. Việc tiếp xúc thường xuyên với một nhạc cụ có cao độ chuẩn như piano trong giai đoạn não bộ của trẻ đang phát triển nhạy bén (trước 7 tuổi) sẽ tạo ra môi trường rất thuận lợi, giúp tăng cường khả năng hình thành và ghi nhớ cao độ tuyệt đối.

Cảm âm có thể suy giảm theo tuổi tác không?

Có. Giống như các kỹ năng khác, nếu không được sử dụng và rèn luyện thường xuyên, khả năng cảm âm (cả tuyệt đối và tương đối) có thể suy giảm nhẹ. Tuy nhiên, Relative Pitch thường bền vững hơn và dễ dàng duy trì thông qua việc chơi nhạc đều đặn.

[elementor-template id=”9281″]

Xem thêm:

• 9 Bài tập luyện ngón piano hiệu quả cho người mới bắt đầu
• Các nốt trên đàn piano: Vị trí và cách ghi nhớ hiệu quả
• Nên mua đàn piano điện hay đàn piano cơ?

Perfect Pitch là một khả năng hiếm có, nhưng Relative Pitch mới là kỹ năng cốt lõi và hoàn toàn có thể rèn luyện để đạt đến trình độ điêu luyện. Hành trình phát triển cảm âm đòi hỏi sự kiên nhẫn và phương pháp đúng đắn. Để bắt đầu hành trình này một cách chuẩn xác nhất, việc lựa chọn một người bạn đồng hành tin cậy là bước khởi đầu quan trọng.

Nếu cần tư vấn thêm, đừng ngần ngại liên hệ Trung Nguyên Piano qua 0326.630.975 để được tư vấn những thông tin hữu ích và phù hợp nhé!