Phím đàn guitar là gì? Cấu tạo, chức năng và tầm quan trọng

Bạn có bao giờ thắc mắc phím đàn guitar là gì và tại sao nó lại góp phần tạo nên âm thanh chuẩn xác và cảm giác chơi mượt mà cho người nghệ sĩ. Hãy cùng Trung Nguyên Piano tham khảo chi tiết về phím đàn guitar là gì để giúp bạn chơi đàn đúng kỹ thuật, nâng tầm trải nghiệm âm nhạc của mình nhé!

Phím đàn guitar là gì?

Phím đàn guitar (tiếng Anh: fret) là những thanh kim loại được gắn trên mặt cần đàn, vuông góc với dây đàn. Chức năng phím đàn cơ bản nhất của chúng là chia cần đàn thành từng ngăn phím. Mỗi khi bạn bấm một dây đàn vào một ngăn phím bất kỳ, phím đàn kim loại sẽ trở thành điểm cuối của dây, làm thay đổi độ dài rung của dây và từ đó tạo ra một nốt nhạc với cao độ khác nhau.

Đây là một trong những bộ phận nền tảng nhất của đàn guitar, giúp người chơi định vị nốt nhạc một cách chính xác và dễ dàng.

Cấu tạo phím đàn và vật liệu

Một phím đàn thường có dạng hình chữ T. Phần chân (tang) được ép chặt vào rãnh đã xẻ sẵn trên mặt phím, trong khi phần đỉnh (crown) tròn và nhô lên là nơi dây đàn tiếp xúc trực tiếp.

Chất liệu làm phím đàn ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền và cảm giác khi chơi. Ba loại vật liệu phổ biến nhất hiện nay là:

• Niken-Bạc: Đây là loại phổ biến nhất, thực chất là một hợp kim của đồng, niken và kẽm (không chứa bạc). Vật liệu này cung cấp sự cân bằng tốt giữa độ bền và chi phí, cho cảm giác chơi mượt mà.
• Thép không gỉ (Stainless Steel): Là lựa chọn cao cấp hơn, thép không gỉ có độ bền vượt trội, chống ăn mòn và gỉ sét rất tốt. Bề mặt cứng và bóng của nó giúp các kỹ thuật như luyến láy, đẩy dây (bending) trở nên nhẹ nhàng và trơn tru hơn.
• Đồng thau (Brass): Ít phổ biến hơn, đồng thau mang lại âm sắc ấm và vẻ ngoài cổ điển. Tuy nhiên, chất liệu này mềm hơn Niken-Bạc nên có xu hướng mòn nhanh hơn.

Phím đàn guitar có tác dụng gì?

Về cơ bản, phím đàn guitar có hai tác dụng chính. Thứ nhất, chúng chia cần đàn thành các ngăn phím, mỗi ngăn tương ứng với một nửa cung trong hệ thống nhạc lý phương Tây. Điều này tạo ra một hệ thống định vị nốt nhạc rõ ràng.

Thứ hai, chúng giúp thay đổi chiều dài hoạt động của dây đàn. Khi một dây đàn được gảy tự do, nó sẽ rung từ ngựa đàn đến lược đàn. Khi bạn bấm vào một ngăn phím, phím đàn kim loại sẽ chặn dây lại, rút ngắn chiều dài rung và làm cho nốt nhạc cao hơn. Ví dụ, khi bấm dây Mi trầm (dây số 6) ở ngăn phím thứ nhất, bạn sẽ có nốt Fa.

Chức năng phím đàn và tầm quan trọng

Phím đàn không chỉ là những vạch chia nốt. Chất lượng gia công và tình trạng của chúng ảnh hưởng sâu sắc đến âm thanh và trải nghiệm chơi đàn. Một bộ phím đàn tốt sẽ đảm bảo intonation (độ chuẩn xác cao độ) trên toàn bộ cần đàn, giúp các hợp âm và giai điệu vang lên đúng nốt, trong trẻo và không bị phô.

Từ kinh nghiệm thực tế cho thấy một bộ phím được lắp đặt và mài giũa cẩn thận sẽ giúp các kỹ thuật như luyến, vuốt dây (slide) trở nên mượt mà hơn rất nhiều, đồng thời hạn chế tối đa hiện tượng rè tiếng (fret buzz).

Tạo ra cao độ chính xác

Khoảng cách giữa các phím đàn được tính toán theo một công thức toán học chính xác để đảm bảo mỗi ngăn phím đại diện cho một nửa cung. Đó là lý do tại sao bạn sẽ thấy khoảng cách giữa các phím hẹp dần khi đi về phía thùng đàn. Nguyên lý này đảm bảo rằng dù bạn chơi ở bất kỳ vị trí nào trên cần đàn, các nốt nhạc vẫn tuân thủ đúng quy luật của âm nhạc.

Ảnh hưởng đến âm thanh và kỹ thuật chơi

Tình trạng của phím đàn có thể tạo ra sự khác biệt lớn. Phím đàn bị mòn, có vết lõm sẽ khiến dây đàn không tiếp xúc đều, gây ra tiếng rè khó chịu khi chơi. Ngược lại, phím đàn còn tốt, bề mặt nhẵn bóng sẽ cho âm thanh trong và sạch.

Kích thước phím đàn cũng ảnh hưởng đến kỹ thuật. Phím đàn cao và lớn (Jumbo fret) giúp việc đẩy dây (bend) và rung dây (vibrato) dễ dàng hơn. Khi chọn mua đàn, đặc biệt là đàn đã qua sử dụng, việc kiểm tra kỹ độ phẳng và độ mòn của các phím đàn là cực kỳ quan trọng để tránh các vấn đề về âm thanh sau này.

Số lượng phím đàn trên các loại guitar phổ biến

Số lượng phím đàn sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại guitar và mục đích sử dụng. Sự khác biệt này phản ánh phong cách âm nhạc đặc trưng của từng dòng đàn.

Guitar Acoustic và Classic

Hầu hết các mẫu guitar acoustic và classic có từ 18 đến 20 phím đàn. Số lượng này là đủ để chơi các bản nhạc đệm hát, fingerstyle và cổ điển, vốn không thường xuyên yêu cầu người chơi phải lên những nốt ở quãng quá cao trên cần đàn guitar.

Guitar Điện

Guitar điện thường có nhiều phím hơn, phổ biến là 21, 22 hoặc 24 phím. Số lượng phím đàn nhiều hơn cho phép người chơi thực hiện các kỹ thuật solo phức tạp, chạy ngón ở tốc độ cao trên các quãng cao, đặc biệt trong các thể loại nhạc như rock, metal. Thiết kế cutaway (thân đàn khoét) trên guitar điện cũng giúp người chơi dễ dàng tiếp cận những ngăn phím cuối cùng này.

Các yếu tố khác liên quan đến phím đàn

Ngoài những chức năng phím đàn cơ bản, chất lượng và cách bạn bảo quản phím đàn cũng là yếu tố then chốt để có một cây đàn tốt.

Chất lượng phím đàn và ảnh hưởng

Chất lượng phím đàn phụ thuộc vào vật liệu và độ chính xác trong quá trình gia công, lắp đặt. Đầu tư vào một cây đàn có bộ phím chất lượng tốt từ các thương hiệu uy tín sẽ giúp bạn có trải nghiệm học tập và biểu diễn tốt hơn, đồng thời tiết kiệm chi phí sửa chữa, bảo dưỡng về lâu dài.

Bảo quản phím đàn cơ bản

Việc bảo quản phím đàn khá đơn giản nhưng rất quan trọng. Sau mỗi lần chơi, bạn nên dùng một miếng vải mềm, khô để lau sạch mồ hôi và bụi bẩn bám trên cả dây đàn và phím đàn. Điều này giúp ngăn ngừa quá trình oxy hóa và gỉ sét.

Khi phím đàn bị mòn nặng hoặc có vấn đề về âm thanh, bạn nên tìm đến các kỹ thuật viên chuyên nghiệp để được kiểm tra và tư vấn. Họ có đủ dụng cụ và kỹ năng để mài lại hoặc thay thế phím đàn mà không làm hỏng cần đàn guitar.

Giải đáp thắc mắc thường gặp về Phím Đàn Guitar

Tại sao phím đàn guitar lại có khoảng cách khác nhau?

• Khoảng cách giữa các phím được tính toán theo tỷ lệ toán học để đảm bảo mỗi ngăn phím tương ứng với một nửa cung. Để duy trì tỷ lệ này, khoảng cách vật lý giữa các phím phải thu hẹp dần khi tiến về phía thùng đàn.

Làm thế nào để biết phím đàn của tôi có bị mòn không?

• Bạn có thể nhận biết phím đàn bị mòn qua hai dấu hiệu chính: nhìn thấy các vết lõm hoặc rãnh ngay dưới vị trí các dây đàn, và nghe thấy tiếng rè (buzz) ở một số nốt nhất định dù bạn đã bấm dây đúng kỹ thuật.

Tôi có thể tự thay phím đàn guitar tại nhà không?

• Trung Nguyên Piano khuyến cáo bạn không nên tự thay phím đàn tại nhà. Đây là một công việc phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật, kinh nghiệm và các dụng cụ chuyên dụng. Việc thay phím không đúng cách có thể gây hư hỏng nghiêm trọng cho mặt phím và cần đàn guitar.

Fret size (kích thước phím) ảnh hưởng đến việc chơi như thế nào?

• Kích thước phím ảnh hưởng đến cảm giác chơi. Phím lớn (Jumbo) giúp việc bend dây dễ dàng hơn nhưng có thể khiến việc bấm hợp âm hơi khó với một số người. Phím nhỏ (Vintage) mang lại cảm giác tiếp xúc với mặt gỗ nhiều hơn, phù hợp cho việc chơi hợp âm chính xác.

[elementor-template id=”9281″]

Xem thêm:

• Cần đàn guitar điện: Cách kiểm tra & chỉnh cong vênh tại nhà
• Âm chuẩn lên dây đàn guitar: Hướng dẫn tuner, app & cảm âm
• Top 3 sáp đánh bóng đàn Guitar: Bảo vệ sơn, tăng độ bóng

Phím đàn là một bộ phận nhỏ bé nhưng đóng vai trò vô cùng quan trọng, là nền tảng cho mọi giai điệu bạn chơi. Hiểu rõ về phím đàn không chỉ giúp bạn sử dụng và bảo quản nhạc cụ tốt hơn mà còn là một bước tiến quan trọng trên hành trình chinh phục cây đàn guitar.

Bạn cần hỗ trợ hay có bất kỳ thắc mắc nào về đàn guitar, hãy liên hệ ngay với Trung Nguyên Piano qua hotline 0326.630.975 (Mr. Nguyên) – 0987.999.942 (Mr. Sáu) hoặc ghé thăm showroom để được tư vấn nhanh chóng nhé!